Έκζεμα στο δέρμα

Έκζεμα (δερματίτιδα) είναι ένας συγκεκριμένος τύπος φλεγμονώδους αντίδρασης του δέρματος, που εκδηλώνεται με ερύθημα (κοκκίνισμα), οίδημα (πρήξιμο), βλατίδες (εξογκώματα) και, εν συνεχεία, αποξήρανση του δέρματος.

Τέλος, μπορεί αν εμφανιστούν λειχηνοποίηση (πύκνωση) και κλιμάκωση (ξεφλούδισμα) του δέρματος.

Το έκζεμα προκαλεί επίσης φαγούρα και αίσθημα “καψίματος”.

Το έκζεμα οφείλεται σε εξωγενείς (εξωτερικά ερεθίσματα) ή εσωτερικούς παράγοντες (κληρονομικότητα, αλλεργίες).

• Όταν η νόσος οφείλεται σε ενδογενούς αιτιολογίας παράγοντες, διακρίνεται σε:

Ατοπική Δερματίτιδα ή έκζεμα: Χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος, αγνώστου αιτιολογίας, με κληρονομική προδιάθεση στο 70% των περιπτώσεων. Τα άτομα με Ατοπική Δερματίτιδα πάσχουν πιο συχνά από τροφικές αλλεργίες, άσθμα, ρινίτιδα, κνίδωση, ενώ είναι πιο ευαίσθητα σε λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο και ιούς. Αν και η αιτιολογία δεν είναι γνωστή, έχει βρεθεί ότι παίζουν ρόλο αεροαλλεργιογόνα και αλλεργιογόνα τροφών.

Σμηγματορροϊκή Δερματίτιδα: Στα βρέφη παρουσιάζεται ως ερυθροκίτρινα λέπια που σχηματίζουν πλάκες και στους ενήλικες ως ερυθρότητα, απολέπιση και κνησμό σε σημεία πλούσια σε σμηγματογόνους αδένες όπως το τριχωτό της κεφαλής, τα φρύδια, οι πλαϊνές πλευρές της μύτης, η περιοχή του στέρνου και της πλάτης.

Οι εξάρσεις της νόσου παρατηρούνται το χειμώνα και σε περιόδους στρες.

• Ενώ στη περίπτωση που η φλεγμονώδης κατάσταση οφείλεται σε παράγοντες εξωγενούς αιτιολογίας,  η δερματίτιδα διακρίνεται σε:

            Ερεθιστική Δερματίτιδα εξ’ επαφής

            Αλλεργική Δερματίτιδα εξ’ επαφής

ΕΚΖΕΜΑ-ΑΙΤΙΕΣ

Το έκζεμα προκαλείται από έναν συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντολογικών παραγόντων.

Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν έκζεμα αν ένας γονιός είχε ατοπία.

Αν και οι δύο γονείς έχουν τάση για αλλεργία, οι πιθανότητες αυξάνουν ακόμα περισσότερο.

Περιβαντολλογικοί παράγοντες οι οποίοι μπορεί να χειροτερέψουν, ή να προκαλέσουν το έκζεμα είναι οι εξής:

• Ερεθιστικά προϊόντα: σαπούνια, σαμπουάν, απορρυπαντικά και αντισηπτικά
• Αλλεργιογόνα: ακάρεα της σκόνης, γύρη, τρίχες ζώων (γνωστό ως έκζεμα από γάτα)
• Μικρόβια: βακτήρια όπως ο σταφυλόκοκκος, ιοί και μύκητες (από κάποιους αναφέρεται και ως ιογενές έκζεμα), μπορεί να εμφανιστεί και με πύον
• Ακραίες καιρικές συνθήκες: πολύ ζεστό ή πολύ κρύο κλίμα, πολύ υψηλή ή χαμηλή υγρασία
• Τρόφιμα: γαλακτοκομικά, αβγά, ξηροί καρποί, σόγια και γλουτένη.
• Στρες και άγχος
• Ορμόνες: φαίνεται να επηρεάζουν καθώς στις γυναίκες παρουσιάζει εξαίρεση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (το έκζεμα εγκυμοσύνης θεωρείται ειδική πάθηση) ή ανάλογα με τη φάση του κύκλου

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα με τα οποία εκδηλώνεται το έκζεμα είναι:

• Έντονη φαγούρα
• Φουσκάλες με υγρό
• Κοκκίνισμα του δέρματος
• Ξηρότητα
• Εξανθήματα
• Εκδορές
• Πάχυνση
• Εφελκίδες
• Ρωγμές

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν το έκζεμα.

• ψυχικό και σωματικό stress
• χαμηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος
• ξηρή ατμόσφαιρα
• συχνή επαφή με νερό και ερεθιστικές ουσίες

Για παράδειγμα σε περιόδους της ζωής μας που εξαντλούμαστε περισσότερο ή αγχωνόμαστε το έκζεμα μπορεί να επιδεινωθεί.

Το ίδιο ισχύει και όταν ο καιρός είναι κρύος γιατί προκαλεί ξηρότητα στο δέρμα.

Επίσης άτομα που έχουν εκζέματα είναι καλό να μην έρχονται σε επαφή με ερεθιστικά για την επιδερμίδα προϊόντα. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται και στην περίπτωση που παρατηρείται φαγούρα γιατί το ξύσιμο μπορεί να σκίσει την επιδερμίδα.

Στάδια εκζέματος

Ανάλογα με το βαθμό φλεγμονής το έκζεμα χωρίζεται σε:

Οξύ: όπου παρατηρείται έντονη ερυθρότητα, οίδημα, φυσαλίδες και ορώδες εξίδρωμα και πόνο ή κνησμό

Υποξύ: εμφάνιση εφελκίδων

Χρόνιο: το οποίο χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα, πάχυνση του δέρματος, ξηρότητα, απολέπιση, σχηματισμό ρωγμών, κνησμό

Τύποι εκζέματος:

• Εξωγενές έκζεμα

Εξωγενές έκζεμα ή δερματίτιδα εξ επαφής: όπου η φλεγμονή οφείλεται σε επαφή με κάποια ουσία, και σε αυτή την κατηγορία ανήκουν:

• • η ερεθιστική δερματίτιδα: το δέρμα έρχεται σε επαφή με κάποια ερεθιστική ουσία όπως τα απορρυπαντικά και έχει τη μορφή οξέος ή χρόνιου εκζέματος
  • η αλλεργική δερματίτιδα: το δέρμα έρχεται σε επαφή με κάποιο αλλεργιογόνο όπως μέταλλα, βαφές, αρώματα και έχει τη μορφή οξέος εκζέματος

• Ενδογενές: το οποίο χωρίζεται σε:

• • ατοπική δερματίτιδα: η οποία αποτελεί μια χρόνια δερματοπάθεια και εμφανίζεται σε άτομα με γενετική προδιάθεση στη βρεφική ηλικία συνήθως
  • σμηγματορροϊκή δερματίτιδα: είναι χρόνια δερματοπάθεια και εμφανίζεται πιο συχνά σε άνδρες, επιδεινώνεται τους χειμερινούς μήνες και σε περιόδους έντονου άγχους
  • νομισματοειδές έκζεμα: εμφανίζεται πιο συχνά στους άνδρες τη χειμερινή περίοδο και έχει τη μορφή κυκλικών πλακών
  • δυσιδρωσικό έκζεμα: πρόκειται για οξεία δερματίτιδα που οφείλεται σε γενετική προδιάθεση με επιβαρυντικό παράγοντα, το άγχος και εντοπίζεται στις παλάμες και τα πέλματα. Έχει εποχική κατανομή.
  • νεανική πελαματιαία δερματοπάθεια
  • νευροδερματίτις

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΚΖΕΜΑΤΟΣ

Το έκζεμα εμφανίζεται συνήθως στα νεογνά σαν ξερό δέρμα με απολέπιση. Οι ξερές αυτές περιοχές συνήθως ξύνουν πολύ. Τα συμπτώματα του εκζέματος αλλάζουν ανάλογα με τον άνθρωπο και με την ηλικία.

Το έκζεμα στα παιδιά εμφανίζεται συνήθως πριν την ηλικία των πέντε. Τα μισά περίπου παιδιά έκζεμα θα συνεχίσουν να έχουν ατοπική δερματίτιδα και ως ενήλικες.

Το έκζεμα είναι μία πάθηση με εξάρσεις κατά την οποία τα συμπτώματα είναι χειρότερα και με υφέσεις κατά τις οποίες το δέρμα είναι κανονικό.

Έκζεμα στα πόδια και έκζεμα στα χέρια (έκζεμα παλάμης): ξεκινά συνήθως με μικρές φυσαλίδες ανάμεσα στα δάχτυλα των χεριών και επεκτείνεται σε μεγάλες πλάκες με διαβρώσεις. Το έκζεμα στα χέρια ονομάζεται και έκζεμα της νοικοκυράς, καθώς εμφανίζεται συχνά σε ασθενείς που έρχονται σε επαφή συχνά με καθαριστικά και άλλα χημικά.

Έκζεμα στο λαιμό: εμφανίζεται σαν σαφώς περιγεγραμμένη περιοχή με πιο σκούρο ή λευκό χρώμα και διαβρώσεις. Το έκζεμα στο λαιμό μωρού είναι συχνό και προκαλείται συνήθως από την υγρασία της περιοχής.

Έκζεμα στο στήθος, έκζεμα μαστού: Χαρακτηριστικό είναι το έκζεμα γύρω από τις θηλές του στήθους, αποτελεί κριτήριο ατοπικής δερματίτιδας

Έκζεμα βλεφάρων, έκζεμα ματιών: Το έκζεμα βλεφάρων και το έκζεμα γύρω από τα μάτια προκαλείται συνήθως από προϊόντα μακιγιάζ, από φακούς επαφής ή σταγόνες για τα μάτια. Το έκζεμα βλεφάρου είναι δύσκολο στη θεραπεία, υποτροπιάζει συχνά και δεν υποχωρεί εύκολα.

Έκζεμα γύρω από το στόμα / χειλιών (περιστοματικό έκζεμα): Το έκζεμα γύρω από τα χείλη οφείλεται και αυτό συχνά σε ακατάλληλα προϊόντα περιποίησης και είναι δύσκολο στη θεραπεία.

Το έκζεμα γύρω από τη μύτη μπορεί να είναι μια μορφή της ροδόχρου νόσου.

Έκζεμα πίσω από το αυτί, έκζεμα μέσα στο αυτί, έκζεμα στα φρύδια: σχετίζεται συχνά με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Το έκζεμα αυτιού είναι σπάνιο.

Έκζεμα γεννητικών οργάνων (έκζεμα βαλάνου, έκζεμα πέους – όρχεων και έκζεμα πρωκτού): η υγρασία και οι κλειστές συνθήκες στην περιοχή οδηγούν συχνά σε επιμολύνσεις. Τα ίδια ισχύουν και για το έκζεμα μασχάλης.

Έκζεμα νυχιών: Χρόνια φλεγμονή του περιονυχίου οδηγεί σε προβλήματα στην ανάπτυξη των νυχιών.

ΕΚΖΕΜΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ

• Έκζεμα νεογνού (νεογνικό έκζεμα) / έκζεμα μωρού

Οι βλάβες εμφανίζονται συνήθως στο νεογέννητο συνήθως στο κεφάλι (έκζεμα προσώπου και έκζεμα τριχωτού κεφαλής) και στα μάγουλα.

Μπορεί αρχικά να υπάρχουν φυσαλίδες (ορώδες έκζεμα ή υγρό έκζεμα).

Το νεογνό ξύνεται συνέχεια, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο του.

• Έκζεμα παιδικό και έκζεμα βρεφικό

Συνήθως εμφανίζεται ως έκζεμα στα χέρια ή στα πόδια, συνήθως στην εσωτερική επιφάνειά τους.

Ακόμη εμφανίζεται συχνά έκζεμα στο λαιμό, στους καρπούς και στους αστραγάλους.

Οι βλάβες μπορεί να γίνουν επηρμένες, ναι σου χρώμα πιο σκούρο ή πιο λευκό από το φυσιολογικό δέρμα.

• Έκζεμα ενηλίκων

Μπορεί να εμφανίζεται ως έκζεμα σε όλο το σώμα.

Συχνά εμφανίζεται γενικευμένη ξηροδερμία.

Μπορεί να εμφανιστεί ως έκζεμα στο πρόσωπο, ή γύρω από τα μάτια.

Μπορεί να οδηγήσει σε επιμόλυνση με βακτήρια.

Ενήλικες οι οποίοι είχαν έκζεμα ως παιδιά, μπορεί πλέον να μην εμφανίζουν τα συμπτώματα αλλά να έχουν γενικά ένα ξηρό και ευαίσθητο δέρμα.

• Έκζεμα γεροντικό

Οφείλεται σε μειωμένη παραγωγή σμήγματος από το δέρμα.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση είναι συνήθως κλινική, μέσω δηλαδή κλινικής εξέτασης και ιστορικού.

Παρόλαυτα υπάρχουν δερματικές δοκιμασίες με τις οποίες μπορεί να διαγνωστεί συγκεκριμένη ευαισθησία ή αλλεργία απέναντι σε μερικές ουσίες.

Οι δοκιμασίες αυτές, γνωστές και ως αλλεργικά τεστ γίνονται από εξειδικευμένο δερματολόγο.

λοιμώξεις δέρματις (από μικρόβια και ιούς)

μεταφλεγμονώδης υπο- και υπερ- μελάγχρωση.

Θεραπεία

Δυστυχώς δεν υπάρχει μόνιμη θεραπεία για το έκζεμα.

Η αντιμετώπιση του εκζέματος στοχεύει στην ενυδάτωση του δέρματος, την πρόληψη της ξηρότητάς του αλλά και πρόληψη των άλλων παραγόντων που το προκαλούν και τελικά στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ασθενούς.

Απλοί τρόποι αντιμετώπισης του εκζέματος που βοηθούν:

Ενυδάτωση αμέσως μετά το μπάνιο, τα τρία πρώτα λεπτά μετά το μπάνιο το δέρμα απορροφά πολύ πιο εύκολα τις ενυδατικές ουσίες (συχνά χρησιμοποιείται η λανολίνη).

Καθημερινή και συχνή ενυδάτωση.

Βαμβακερά ρούχα και όχι μάλλινα ή συνθετικά.

Ήπια προϊόντα περιποίησης σώματος.

Αποφυγή του τριψίματος του δέρματος μετά το μπάνιο.

Αποφυγή ακραίων καιρικών συνθηκών.

Φάρμακα για το έκζεμα

Κορτιζονούχες κρέμες και αλοιφές: βελτιώνουν γρήγορα την εμφάνιση του δέρματος χρησιμοποιούνται όμως για περιορισμένο χρονικό διάστημα και μόνο τοπικά.

Κρέμες που ρυθμίζουν την ανοσία του δέρματος tacrolimus, pimecrolimus (elidel, protopic): είναι μοντέρνα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται αντί της κορτιζόνης.

Αντιβιοτικά όταν υπάρχει ένδειξή επιμόλυνσης.

Αντισταμινικά είτε ως κρέμες είτε ως χάπια για δυσκολότερες περιπτώσεις.

Φωτοθεραπεία: χρησιμοποιείται UVA και UVB.

Σε πολύ δύσκολες περιπτώσεις από του στόματος κορτιζόνη η και κυκλοσπορίνη, χρειάζεται βέβαια συχνή παρακολούθηση από τον γιατρό και έλεγχος εργαστηριακών παραμέτρων.

Πηγή:

National Eczema Association