Η επίδραση της περιβαλλοντικής ρύπανσης στο μητρικό γάλα

 Η επίδραση της περιβαλλοντικής ρύπανσης στο μητρικό γάλα

Οι γονείς, οι φροντιστές παιδιών και οι επαγγελματίες υγείας ανησυχούν εύλογα για όλα τα προβλήματα που σχετίζονται με τη βρεφική και παιδική διατροφή σε έναν μολυσμένο κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο έχουν ανάγκη από αντικειμενική και ανεξάρτητη πληροφόρηση σχετικά με τους κινδύνους της περιβαλλοντικής ρύπανσης.

Εκτιμάται πως κάθε ανθρώπινος οργανισμός περιέχει ως και 200 τεχνητές χημικές ουσίες. Όλοι οι άνθρωποι και η άγρια χλωροπανίδα φέρουν αυτό το «σωματικό φορτίο» βιομηχανικών χημικών. Πρόκειται για ουσίες έμμονες, που συσσωρεύονται στους οργανισμούς, όσο μετακινούνται στα ανώτερα στρώματα της τροφικής αλυσίδας. Πολλές από αυτές είναι λιποδιαλυτές, δηλαδή διαλύονται στο σωματικό λίπος, οπότε και τα επίπεδά τους μπορούν να μετρηθούν στους ιστούς και τα υγρά του σώματος: το αίμα, τον ορό, τα ούρα, το σπέρμα, το ανθρώπινο ομφαλοπλακουντιακό αίμα και το μητρικό γάλα.

Όλα τα χημικά κατάλοιπα που ανιχνεύονται στο ανθρώπινο είδος και στην άγρια χλωροπανίδα αποτελούν ξενοβιοτικές ουσίες, οι οποίες κατασκευάζονται από τη βιομηχανία, ή ρύποι που διασπείρονται στη βιόσφαιρα και τις τροφικές αλυσίδες. Αυτά τα χημικά απαρτίζουν το «σωματικό φορτίο» που ανιχνεύεται σε όλους τους ανθρώπους κι όχι μόνο στο μητρικό γάλα, το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως για τη μέτρηση του «σωματικού φορτίου» στο ανθρώπινο είδος. Μερικά από αυτά τα τεχνητά χημικά είναι προϊόντα που προορίζονται για διαφορετικές χρήσεις: χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται στη γεωργία (π.χ. εντομοκτόνα, λιπάσματα) ή στις βιομηχανίες και βιοτεχνίες (π.χ. συσκευασίες τροφίμων, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές), συντελεστές σε άλλες χημικές διεργασίες (π.χ. παραγωγή χρωμάτων, πρόσθετα και συντηρητικά τροφίμων), συστατικά και πρόσθετα άλλων προϊόντων (π.χ. βενζίνη, καύσιμα πυραύλων, καθαριστικά υγρά, καλλυντικά). Μερικά άλλα είναι ακούσια παραπροϊόντα κάποιων βιομηχανικών διαδικασιών: οι διοξίνες και τα φουράνια, για παράδειγμα, αποτελούν παραπροϊόντα διαφόρων διεργασιών υψηλής θερμοκρασίας που εφαρμόζονται κατά την παραγωγή χάλυβα ή τσιμέντου ή κατά την καύση απορριμμάτων.

Οι περισσότερες από αυτές τις χημικές ουσίες καταλήγουν στην τροφική αλυσίδα κι έτσι αφομοιώνονται από τους ανθρώπους. Μπορούν επίσης να απορροφηθούν από το δέρμα και το αναπνευστικό σύστημα. Το μητρικό γάλα αναφέρεται μερικές φορές ως πηγή διοξινών και άλλων χημικών υπολειμμάτων. Αυτό οφείλεται στο ότι το μητρικό γάλα περιέχει υψηλό ποσοστό λίπους και στο ότι οι λιποδιαλυτοί ρύποι ανιχνεύονται σχετικά εύκολα σε αυτό. Δεν οφείλεται στο ότι το μητρικό γάλα είναι πιο μολυσμένο σε σχέση με άλλα μέρη του σώματος ή στο ότι τα κατάλοιπα στο μητρικό γάλα προκαλούν μεγαλύτερη βλάβη, από εκείνα που ανιχνεύονται σε άλλα μέρη του σώματος.  Η αυξημένη μόλυνση από φυτοφάρμακα, πολυχλωριούχα διφαινύλια (PCB) ή διοξίνες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να βλάψει την εμβρυική και παιδική ανάπτυξη και να διαταράξει την ομαλή ανάπτυξη πολλών ιστών και οργάνων, κυρίως του ψυχονευροενδοκρινικού και του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις επιπτώσεις της έκθεσης σε χημικές ουσίες, καθώς βρίσκονται στα πιο ευαίσθητα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης. Τα θηλάζοντα βρέφη λαμβάνουν "δόσεις" πολλών χημικών ουσιών από τη μητέρα τους, συμπεριλαμβανομένων επιβραδυντικών φλόγας, παρασιτοκτόνων, πλαστικοποιητών και πολλών μακροχρόνιων ανθεκτικών χημικών ουσιών που δεν χρησιμοποιούνται πλέον. Δεν είναι μόνο τα χημικά που μπορούν να περάσουν στο μητρικό γάλα. Οι πρωτεΐνες τροφίμων είναι επίσης πιθανό να είναι παρούσες και μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο τροφικής αλλεργίας.

Ενώ οι χημικές ουσίες στο μητρικό γάλα μπορούν να συσχετιστούν με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, δεν υπάρχει καλή κατανόηση του ποια επίπεδα αυτών των χημικών ουσιών δεν είναι ασφαλή ή όταν, αν ποτέ, οι ενδεχόμενες δυσμενείς επιδράσεις αντισταθμίζουν τα οφέλη του θηλασμού. Η εξισορρόπηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων του θηλασμού δεν θα ήταν μια ασήμαντη επιχείρηση και, κατά την άποψή μου, δεν επιχειρήθηκε.

            Η δημόσια συζήτηση για την ανίχνευση χημικών ουσιών στο μητρικό γάλα δεν θα πρέπει να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την απόφαση μιας μητέρας να θηλάσει. Με δεδομένο ότι ο μητρικός θηλασμός μειώνει την παιδική θνησιμότητα και ενέχει οφέλη που εκτείνονται μέχρι την ενηλικίωση, έχει γίνει κάθε προσπάθεια για την προστασία, προώθηση και στήριξη του μητρικού θηλασμού.  Παρότι το μητρικό γάλα παραμένει η καλύτερη τροφή για τα βρέφη, έχει επηρεαστεί ακούσια από ανεπιθύμητες χημικές ουσίες από το περιβάλλον μας, ως αποτέλεσμα του ότι καταναλώνουμε τροφές και ποτά και ζούμε σε έναν τεχνολογικά προηγμένο κόσμο.

H μείωση της μόλυνσης, η οποία στοχεύει σε ένα περιβάλλον - και κατά συνέπεια και σε μητρικό γάλα - πλήρως απαλλαγμένο από χημικά κατάλοιπα, είναι εφικτή και σε χώρες που εκβιομηχανίστηκαν πρόσφατα, εάν η πίεση από τους πολίτες, τις γυναίκες και τις μητέρες στην πρώτη γραμμή αποτελέσει το κίνητρο για κατάλληλες πολιτικές δεσμεύσεις.