Οι κλάδοι της Υγιεινής

 

Στον πυρήνα της ανθρώπινης ευημερίας βρίσκεται η έννοια της υγιεινής, ένα πολυσχιδές πεδίο που εκτείνεται από τις προσωπικές μας συνήθειες έως τις συλλογικές προσπάθειες για την προστασία της δημόσιας υγείας. Η σημασία της υγιεινής είναι διαχρονική και παγκόσμια, αποτελώντας θεμελιώδη λίθο για την πρόληψη ασθενειών, την προαγωγή της μακροζωίας και τη διασφάλιση μιας ποιοτικής ζωής για όλους.

Η κατανόηση της υγιεινής δεν περιορίζεται σε μία μοναδική διάσταση. Αντίθετα, αναπτύσσεται σε ένα ευρύ φάσμα εξειδικευμένων κλάδων, καθένας από τους οποίους εστιάζει σε συγκεκριμένες πτυχές της διατήρησης και της βελτίωσης της υγείας. Από την ατομική φροντίδα και τις πρακτικές που υιοθετούμε καθημερινά, μέχρι τις οργανωμένες παρεμβάσεις για την προστασία ολόκληρων κοινοτήτων και την αντιμετώπιση των κοινωνικών καθοριστών της υγείας, οι κλάδοι της υγιεινής συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων υγείας του σύγχρονου κόσμου.

Η γνώση και η κατανόηση αυτών των κλάδων αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των υγειονομικών προκλήσεων και τη δημιουργία ενός υγιέστερου μέλλοντος για όλους.

Αναφορά κλάδων Υγιεινής

1. ΥΓΙΕΙΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Το περιβάλλον, όπου ζει και εργάζεται ο άνθρωπος, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες, που καθορίζουν την υγεία του.

Περιβάλλον ονομάζεται:

• οτιδήποτε περιβάλλει τον άνθρωπο και επιδρά στην ανάπτυξη και στην υγεία του
• είτε άμεσα είτε έμμεσα

Από την αρχαιότητα είχε διαπιστωθεί η σπουδαιότητα του περιβάλλοντος στην υγεία του ανθρώπου. Ο Ιπποκράτης θεωρούσε την υγεία σαν αρμονία ψυχής και σώματος με το περιβάλλον. Ο Αριστοτέλης επίσης παρατηρεί ότι, όσοι ζουν σε ψυχρά κλίματα, διακατέχονται πολύ εύκολα από θυμό.

2. ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Η υγιεινή των τροφίμων έχει μεγάλη σημασία για τη ζωή του ανθρώπου και γενικότερα της κοινωνίας.

Τρόφιμα είναι τα προϊόντα φυτικής και ζωικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται για τη διατροφή του ανθρώπου.

i, Τρόφιμα φυτικής προέλευσης είναι:

1. τα δημητριακά
2. τα όσπρια
3. οι πατάτες
4. οι ξηροί καρποί
5. τα φρούτα
6. τα λαχανικά
7. καθώς και τα λίπη φυτικής προέλευσης (ελαιόλαδο, σπορέλαια, μαργαρίνη)

ii.Τρόφιμα ζωικής προέλευσης είναι:

• το κρέας και τα εντόσθια των ζώων
• τα ψάρια
• τα αυγά
• το γάλα και τα προϊόντα του (βούτυρο, τυρί, γιαούρτι κ.λπ.).

iii. Στην κατηγορία των τροφίμων υπάγονται επίσης τα καρυκεύματα και τα ευφραντικά (καφές, τσάι κ.λπ.).

3. ΝΕΡΟ – ΥΔΡΕΥΣΗ 

Το νερό αποτελεί έναν από τους παράγοντες, στους οποίους οφείλεται η ανάπτυξη της ζωής στον πλανήτη μας. Είναι απαραίτητο στοιχείο μετά το οξυγόνο για τη διατήρηση της ζωής.

Το νερό αποτελεί:

• το 90% του αίματος και
• το 60-70% του σώματος

Είναι το βασικό συστατικό των κυττάρων των φυτικών και ζωικών οργανισμών.

Ο άνθρωπος προσλαμβάνει καθημερινά 2-3 λίτρα νερό, ανάλογα με την απασχόλησή του και τις καιρικές συνθήκες.

Η πρόσληψη γίνεται με τη μορφή:

• νερού
• διαφόρων υγρών
• τροφών
• φρούτων
• λαχανικών.

Αποβάλλεται με:

• τα ούρα
• τα κόπρανα
• την αναπνοή
• τον ιδρώτα

Όλες οι χημικές αντιδράσεις του οργανισμού μας γίνονται παρουσία νερού.

Το νερό:

• Μεταφέρει τα θρεπτικά συστατικά.
• Αποβάλλει τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού.
• Συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.

Το νερό χρησιμοποιείται ως πόσιμο:

• για την ατομική καθαριότητα
• για οικιακή χρήση
• στη γεωργία
• στην κτηνοτροφία
• στη βιομηχανία
• στα ξενοδοχεία
• στα νοσοκομεία
• στα σχολεία κ.λπ.

Με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου, η ετήσια κατά κεφαλή κατανάλωση νερού αυξάνεται συνεχώς. Στο μέλλον οι ανάγκες θα είναι μεγαλύτερες από τις σημερινές.

Το νερό προέρχεται:

• από τα νερά της βροχής
• από τα επιφανειακά νερά (ποτάμια, λίμνες) και
• από τα υπόγεια νερά

Ο καλύτερος τρόπος ύδρευσης είναι με το υδραγωγείο. Το νερό καθαρίζεται και απολυμαίνεται προτού διοχετευθεί στον καταναλωτή.

a. Σε πρώτο στάδιο το νερό, που προέρχεται συνήθως από λίμνες, διοχετεύεται σε τεχνητές λίμνες και εκτοξεύεται προς τα πάνω (πίδακες). Μ’ αυτόν τον τρόπο απαλλάσσεται το νερό από δυσάρεστες οσμές και οξυγονώνεται.

b. Μετά διοχετεύεται στις δεξαμενές καθίζησης, όπου καθιζάνουν όλες οι ουσίες.

c. Στη συνέχεια μεταφέρεται στα αμμοδιυλιστήρια, όπου κατακρατούνται όλες οι μικροσκοπικές ουσίες και το νερό βγαίνει διαυγές, απαλλαγμένο από μικρόβια.

d. Στο τελικό στάδιο γίνεται απολύμανση του νερού με χλωρίωση (αέριο υπό πίεση). Τα τελευταία μικρόβια, που πιθανόν διέφυγαν, καταστρέφονται μ’ αυτόν τον τρόπο.

e. Το δίκτυο σωλήνων διανομής πρέπει να είναι σε καλή κατάσταση και να μη βρίσκεται κοντά στο δίκτυο αποχέτευσης, γιατί σε περίπτωση φθοράς μπορεί τα ακάθαρτα νερά να μολύνουν το σύστημα ύδρευσης με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου.

f. Το νερό μέσα στους σωλήνες πρέπει να είναι υπό πίεση και συνεχή ροή.

Μετά από όλη αυτή την πολύπλοκη διαδικασία το νερό είναι έτοιμο για πόση.

4. ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ – ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ είναι το σύνολο έργων και εγκαταστάσεων για:

• τη συλλογή
• μεταφορά
• επεξεργασία και
• διάθεση των υγρών απορριμμάτων

από το σημείο παραγωγής τους μέχρι τον τελικό προορισμό τους.

Το ασφαλέστερο και υγιεινότερο σύστημα αποχέτευσης είναι με το δίκτυο υπονόμων, όπου συλλέγονται τα λύματα της περιοχής, επεξεργάζονται και απομακρύνονται σε υγρό περιβάλλον (θάλασσα, λίμνη, ποταμό) κατά τρόπο αποδεκτό για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

5. ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Καθαριότητα σώματος είναι:

• η απομάκρυνση από το σώμα των εκκρίσεων, ακαθαρσιών, μικροβίων κ.λπ.
• με διάφορα φυσικοχημικά και μηχανικά μέσα.

Τα φυσικοχημικά και μηχανικά μέσα που χρησιμοποιούνται είναι:

• το νερό
• το σαπούνι
• το σφουγγάρι κ.λπ.

Η καθαριότητα του σώματος προσφέρει τα εξής:

• Προστασία της υγείας με την καλή λειτουργία του δέρματος και την προφύλαξη από δερματικές μολύνσεις.
• Τόνωση του οργανισμού.
• Καλαισθητική εμφάνιση του ανθρωπίνου σώματος, η οποία αποτελεί παράγοντα εκτίμησης του ανθρώπου και επιτυχίας του στην κοινωνική ζωή.

6. ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ

Με τον όρο ενδυμασία εννοούμε την εξωτερική κάλυψη ολοκλήρου του σώματος και των ποδιών.

Σκοπός της ενδυμασίας είναι:

α. Η προστασία του σώματος από τις επιδράσεις του περιβάλλοντος (ψύχος, υψηλή θερμοκρασία).

β. Η μείωση της αποβολής της θερμοκρασίας του σώματος.

7. ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

Α. ΥΓΙΕΙΝΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

Πρωταρχικός σκοπός της κατοικίας από την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη μέχρι σήμερα, είναι η προστασία του ανθρώπου από τις καιρικές συνθήκες. Ως πρώτη κατοικία χρησιμοποιήθηκαν οι σπηλιές των βράχων και τα δέντρα.

Η κατοικία συμβάλλει στη διαμόρφωση της προσωπικότητας, της ψυχοσύνθεσης αλλά και στην ανάπτυξη των σωματικών και ψυχικών ικανοτήτων του ανθρώπου.

Συμβάλλει, ειδικότερα, μαζί με την οικογένεια, στην αγωγή υγείας, δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας, ανάπαυσης και ψυχικής ηρεμίας.

Ο άνθρωπος από τη στιγμή της γέννησής του μέχρι τον θάνατό του περνά στο σπίτι του το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Γι’ αυτούς τους λόγους ο άνθρωπος αγωνίζεται για την απόκτηση κατοικίας.

Β. ΥΓΙΕΙΝΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

Σήμερα η αγροτική κατοικία δε διαφέρει και πολύ από την κατοικία που περιγράψαμε.

Υπάρχουν κάποιες διαφορές όπως:

• Είναι μονοκατοικία με έναν ή περισσότερους ορόφους.
• Έχει αυλή, κήπο και περιβόλι.
• Έχει αποθήκες για τη φύλαξη ζωοτροφών, μηχανημάτων, εργαλείων.
• Έχει εξωτερικό φούρνο.

Σήμερα δεν υπάρχουν στάβλοι για τα ζώα. Έχουν μεταφερθεί στους αγρούς. Εάν υπάρχουν, είναι για μεμονωμένα ζώα, μια κατσίκα, ένα γουρούνι κ.λπ. Πολλές φορές όμως υπάρχουν μικρότεροι χώροι για τα πουλερικά. Σήμερα και τα πουλερικά αρκετοί αγρότες τα μετέφεραν στους αγρούς.

• Η σύγχρονη αγροτική κατοικία διαφέρει πολύ απ’ αυτήν του παρελθόντος.
• Η ύδρευση γίνεται από κεντρικό υδραγωγείο και η αποχέτευση σε στεγανούς βόθρους.
• Τα απορρίμματα συλλέγονται και μεταφέρονται στους χώρους ταφής (χωματερές), με ειδικά αυτοκίνητα.
• Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα κατοικίδια ζώα, γιατί σπάνια εμβολιάζονται, στα γεωργικά μηχανήματα, γεωργικά φάρμακα και εντομοκτόνα. Πρέπει να είναι σε ασφαλές μέρος, μακριά από τα παιδιά. Επίσης χρειάζεται μεγάλη προσοχή κατά τη χρήση τους, γιατί πολλά απ’ αυτά είναι επικίνδυνα για την υγεία του ανθρώπου.

8. ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Σκοπός της Υγιεινής της Εργασίας είναι:

♦ Η πρόληψη των επαγγελματικών νοσημάτων και ατυχημάτων, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, η προστασία των εργαζομένων.

♦ Η έγκαιρη διάγνωση επαγγελματικών νοσημάτων και η απομάκρυνση των εργαζομένων από τον χώρο εργασίας.

♦ Η επαγγελματική επανένταξη των ατόμων με αναπηρία.

♦ Η διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.

♦ Οι περιοδικές εξετάσεις και ο περιβαλλοντικός έλεγχος στους χώρους εργασίας.

♦ Η παροχή πρώτων βοηθειών.

Πηγή: Υγιεινή-Μικροβιολογία Γ ΕΠΑΛ