Τι είναι η ομοιόσταση;

 

Ομοιόσταση, ή αλλιώς η ικανότητα να διατηρούν σχετικά σταθερό το εσωτερικό τους περιβάλλον, εντός του εύρους που υποστηρίζει τις απαραίτητες λειτουργίες του κάθε οργανισμού. Στα θηλαστικά, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και ο άνθρωπος, η σταθερότητα αφορά πολλές παραμέτρους, όπως τη διατήρηση της θερμοκρασίας γύρω στους 36-37 βαθμούς Κελσίου, τη διατήρηση του pH (στα ελληνικά προφέρεται πεχά, και αφορά το επίπεδο οξύτητας/βασικότητας των υγρών του σώματος), τη διατήρηση όλων των στοιχείων του αίματος που μετρούν οι τυπικές αιματολογικές αναλύσεις (λ.χ. επίπεδα ηλεκτρολυτών) εντός κάποιων ορίων. 

Η ομοιόσταση επιτρέπει στον οργανισμό να προσαρμόζεται στις εξωτερικές αλλαγές, όπως η θερμοκρασία ή η πρόσληψη θρεπτικών ουσιών. Για παράδειγμα, όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλή, το σώμα μπορεί να αυξήσει τη θερμότητα μέσω του τρέμουλου για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματος σταθερή. Αντίστοιχα, όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ανεβαίνουν μετά από ένα γεύμα, η ομοιόσταση επαναφέρει τα επίπεδα γλυκόζης στα φυσιολογικά  μέσω της δράσης της ινσουλίνης. Μεγάλο μέρος της ενέργειας που καταναλώνουν οι οργανισμοί δαπανάται ακριβώς στην ανάγκη να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό περιβάλλον έτσι ώστε να λειτουργούν βέλτιστα τα διάφορα συστήματα (νευρικό, κυκλοφορικό, μεταβολισμός κ.ο.κ). 

Η ικανότητα αυτή είναι και ένας καλός ορισμός της υγείας: όσο πιο εύκολα και γρήγορα μπορούμε να επαναφέρουμε τον οργανισμό μας στα φυσιολογικά όρια μετά από τυχόν αποκλίσεις (π.χ. ιώσεις, τραύματα, μολύνσεις, μεταβολές του εξωτερικού περιβάλλοντος), τόσο καλύτερη υγεία έχουμε.

Πηγή: Σκαλιώρα, Ε. (2025). Βιολογία για φοιτητές ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.